Print this page

«Αναζητώντας τα Μυστικά της Καρδιάς»: Ο βηματοδότης - απινιδωτής

04 Jan 2020

Γράφει ο Καθηγητής Δημήτρης Κρεμαστινός

Οι πρώτοι βηματοδότες χρησιμοποιήθηκαν για να δίνουν ηλεκτρικό ρεύμα στην καρδιά και να εξασφαλίζουν τους απαραίτητους παλμούς ανά λεπτό.

Η βηματοδότηση υπήρξε πράγματι επαναστατική μέθοδος. Μέχρι τότε, χάνονταν εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο από διαταραχές του ηλεκτρικού ρεύματος της καρδιάς. Σήμερα, δεν χάνεται σχεδόν κανένας.
 
Οι πρώτοι βηματοδότες ήταν τεράστια μηχανήματα, τα οποία μετέφερε ο ασθενής πάνω σε τροχήλατο όχημα. Ο σημερινός βηματοδότης είναι μια μικρή συσκευή βάρους λίγων γραμμαρίων, που εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα, συνήθως κοντά στον ώμο.

Συνδέεται με την καρδιά με πολύ λεπτά ηλεκτρόδια, δια μέσου των κεντριών φλεβών, που αντιλαμβάνονται την ηλεκτρική λειτουργία των διάφορων τμημάτων της καρδιάς (κόλποι, κοιλίες, σύστημα αγωγής της ηλεκτρικής διέγερσης) και διαβιβάζουν την πληροφορία στον βηματοδότη, ο οποίος αντιδρά,  ώστε να υποκαθιστά την ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς. Όταν η καρδιά λειτουργεί φυσιολογικά, ο βηματοδότης είναι ανενεργός. Ενεργοποιείται μόνο όταν υπάρχει μεγάλη βραδυκαρδία.

Οι απινιδωτές είναι συσκευές ανεξάρτητες,  όπως οι βηματοδότες οι οποίες ενεργοποιούνται όταν σταματήσει να λειτουργεί η καρδιά. Η πλέον εξελιγμένη μορφή των συσκευών βηματοδότησης είναι εκείνη που διαθέτει και ενσωματωμένο απινιδωτή, ο οποίος, όταν δημιουργηθεί σοβαρή αρρυθμία που απειλεί τη ζωή του ασθενούς, ενεργοποιείται και απελευθερώνει ηλεκτρική ενέργεια που ανατάσσει ( σταματά) τη θανατηφόρα αρρυθμία.

Ο απινιδωτής εμφυτεύεται στο στήθος κάτω από το δέρμα. Ο συγκεκριμένος απινιδωτής είναι τελευταίου τύπου γιατί δεν έχει καλώδια που να τον συνδέουν με την καρδιά
Ο απινιδωτής εμφυτεύεται στο στήθος κάτω από το δέρμα. Ο συγκεκριμένος απινιδωτής είναι τελευταίου τύπου γιατί δεν έχει καλώδια που να τον συνδέουν με την καρδιά

Ο βηματοδότης με ενσωματωμένο  απινιδωτή είναι και αυτή μια συσκευή βάρους λίγων γραμμαρίων που εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα του θώρακα του ασθενούς, συνδέεται με ηλεκτρόδια δια μέσου των φλεβών με την καρδιά και είναι ο <<  φύλακας άγγελος>> του καρδιοπαθούς.

Εάν για οποιαδήποτε αιτία δημιουργηθεί ηλεκτρικό βραχυκύκλωμα και η καρδιά παύσει να λειτουργεί, τότε η συσκευή αυτή απελευθερώνει ηλεκτρική ενέργεια (ηλεκτροσόκ) και επαναφέρει την ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχουν θανατηφόρες κοιλιακές αρρυθμίες και ειδικότερα κοιλιακή ταχυκαρδία ή κοιλιακή μαρμαρυγή. Οι συνηθέστερες αιτίες που προκαλούν αυτές τις αρρυθμίες είναι η στεφανιαία νόσος, οι μυοκαρδιοπάθειες και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Οι τελευταίοι τύποι απινιδωτών- βηματοδοτών είναι συσκευές χωρίς ηλεκτρόδια που εμφυτεύονται κάτω από το δέρμα. Με τις συσκευές αυτές ελαχιστοποιούνται οι λοιμώξεις των ηλεκτροδίων που μπορεί να προκαλέσουν ακόμα και ενδοκαρδίτιδα, μια πάρα πολύ σοβαρή επιπλοκή. Εφ ΄όσον διασφαλισθεί  διαχρονικά η αποτελεσματικότητα τους, οι συσκευές αυτές θα αντικαταστήσουν τις αντίστοιχες συσκευές που έχουν ηλεκτρόδια.
Γενικά, ένας στους δέκα καρδιοπαθείς κινδυνεύει από αιφνίδιο θάνατο. Αυτός ο ένας μπορεί να εντοπισθεί ύστερα από 48ωρη συνεχή καταγραφή ηλεκτροκαρδιογραφήματος ή ύστερα από ηλεκτροφυσιολογική μελέτη.

Είναι εντυπωσιακό ότι, όταν λειτουργήσει ο απινιδωτής, ο ασθενής αισθάνεται, από το ηλεκτροσόκ που αυτός του προκαλεί, ένα τράνταγμα στον θώρακα. Έτσι, πολλές φορές, ο ασθενής παραπονιέται ότι τον ξυπνά το βράδυ το τράνταγμα στο στήθος και έρχεται στον γιατρό του για να του ρυθμίσει την εμφυτευμένη συσκευή. Στην πραγματικότητα, ο ασθενής έχει υποστεί καρδιακή ανακοπή και ο απινιδωτής τον έχει επαναφέρει στη ζωή. Η συσκευή διαθέτει και καταγραφές. Έτσι, ο θεράπων γιατρός μπορεί να μελετήσει από την καταγραφή τη θανατηφόρα αρρυθμία που οδήγησε στην καρδιακή ανακοπή.

Ήδη από το 2000, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διαπίστωσε ότι ο απινιδωτής υπήρξε από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της Καρδιολογίας, αφού πέτυχε την ελάττωση των αιφνιδίων θανάτων. Ιδιαίτερα αισθητή είναι η ανάταξη του αιφνιδίου θανάτου την πρώτη ώρα της εγκατάστασης του εμφράγματος του μυοκαρδίου, κατά τη διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο ή στη μονάδα εντατικής νοσηλείας, όπου μεταφέρεται με το ασθενοφόρο.

Εν τούτοις,  μια μελέτη καλά οργανωμένη έδειξε ότι η εμφύτευση απινιδωτή δεν είναι αποτελεσματική όσον αφορά την πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου. Τελικά,  απεδείχθη ότι η εμφύτευση απινιδωτή είναι αποτελεσματική για εκείνους τους αρρώστους που πραγματικά τον χρειάζονται. Για εκείνους που αποδεδειγμένα ύστερα από ενδελεχή καρδιολογικά tests είναι επιρρεπείς στο να πάθουν καρδιακή ανακοπή. Ο εμφυτευμένος απινιδωτής είναι η συνέχεια και εξέλιξη του εξωτερικού απινιδωτή.

Σε όλη την Ευρώπη, οι εξωτερικοί απινιδωτές είναι φορητά μηχανήματα που υπάρχουν όχι μόνο στα νοσοκομεία αλλά και σε όλους τους πολυσύχναστους χώρους όπως σιδηροδρομικοί σταθμοί, αεροδρόμια, γήπεδα, στάδια, χώροι εργασίας κ.λ.π. Δυστυχώς,  η χώρα μας σε σύγκριση με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες υπολείπεται και σε αυτόν τον τομέα. Είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει άμεσα.

ΤΟ SITE ΤΟΜΗ NEWS ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ <<ΡΟΔΙΑΚΗ>>ΤΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΥ <<ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ>> ΚΑΘΕ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Rate this item
(0 votes)